مقدمة‌ ناشر
روزه‌ لبيك‌ گفتن‌ به‌ امر الهي‌ و اثبات‌ مولا بودن‌ حضرت‌ حق‌ «نِعمَالمولي‌'» و بنده‌ و مطيع‌ بودن‌ انسان‌ «نِعمَالعبد» است‌، براساس‌ آية‌ مباركة‌ «فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمْ الشَهْرَ فَلْيَصُمْهُ» «هركدام‌ از شما ماه‌ مبارك‌ رمضان‌ را درك‌ كند بايد روزه‌ بگيرد». خداوند انسان‌ را به‌ روزه‌ گرفتن‌ دستور داده‌ است‌. در سورة‌ «بقره‌»، آية‌ 185 لفظ‌ ناس‌ به‌ كار برده‌ و عموم‌ مردم‌ را فرمان‌ داده‌ است‌ تا روزه‌ بگيرند، و اين‌ خود بيانگر اين‌ است‌ كه‌ روزه‌ مخصوص‌ گروه‌ خاصي‌ نيست‌ و همه‌ در انجام‌ آن‌ بايد شركت‌ كنند، درصورتي‌كه‌ در واجبات‌ ديگر نظير حج‌ و زكات‌ علاوه‌ بر بلوغ‌، استطاعت‌ مالي‌ هم‌ مد نظر است‌ و افرادي‌ كه‌ قدرت‌ مالي‌ ندارند معاف‌ مي‌شوند، يا در امر به‌ معروف‌ و نهي‌ از منكر اگر فردي‌ يا گروهي‌ اين‌ امر واجب‌ را به‌ عهده‌ گيرد، بر ساير حاضران‌ واجب‌ نيست‌ و تكليف‌ از آنان‌ ساقط‌ مي‌شود. روزه‌ مخصوص‌ مسلمانان‌ نيست‌، بلكه‌ در اديان‌ قبل‌ از اسلام‌ هم‌ روزه‌ گرفتن‌ مرسوم‌ بوده‌ است‌. «كَمَا كُتِبَ عَلَي‌ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُم‌» (سورة‌ «بقره‌»، آية‌ 183) «همچنان‌كه‌ افرادي‌ قبل‌ از شما نيز روزه‌ گرفتن‌ بر آنان‌ واجب‌ بود»، «لَعَلَّكُمْ تَتَّقونَ» «شايد كه‌ پرهيزكار شويد» در اين‌ آية‌ مباركه‌ اولين‌ نتيجه‌ و ثمرة‌ روزه‌ تقوا و پرهيزكاري‌ معرفي‌ مي‌شود، زيرا فردي‌ كه‌ بتواند مطيع‌ امر مولايش‌ باشد براحتي‌ هواي‌ نفساني‌ را ترك‌ مي‌كند و اوامر نفسش‌ را فداي‌ امر پروردگارش‌ مي‌كند، خود را كنار مي‌گذارد، در مقابل‌ تشنگي‌ و گرسنگي‌ و خواسته‌هاي‌ ديگر مقابله‌ مي‌كند، و در اين‌ مقاومت‌ نهايت‌ شيريني‌ اطاعت‌ را مي‌چشد، و آگاهانه‌ تلخي‌ درخواستها را به‌ شهد گواراي‌ صبر و عزت‌ نفس‌ بدل‌ مي‌كند. بهترين‌ و عزيزترين‌ ماهها براي‌ نيك‌ انجام‌ دادن‌ اين‌ فريضه‌ انتخاب‌ شده‌ است‌، ماهي‌ كه‌ در آن‌ نور نازل‌ شده‌ است‌. «قَدْ جآءَكُمْ مِّنَ اللّ'هِ نورٌ وَ كِتَ'بٌ مُّبِينٌ» (سورة‌ «مائده‌»، آية‌ 15) «بدرستي‌ كه‌ از جانب‌ پروردگار براي‌ شما نور و كتاب‌ مبين‌ آورده‌ شده‌ است‌» «فَأَمِنُوا باللّ'هِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي‌´ أَنْزَلْنَا» (سورة‌ «تغابن‌»، آية‌ 8) «به‌ خداوند و رسولش‌ و نوري‌ كه‌ نازل‌ كرديم‌ ايمان‌ بياوريد» «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي‌´ اُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ» (سورة‌ «بقره‌»، آية‌ 185) «ماه‌ رمضان‌ آن‌ ماهي‌ كه‌ قرآن‌ در آن‌ نازل‌ شده‌ است‌». پس‌ قرآن‌ نوري‌ است‌ كه‌ در ماه‌ مبارك‌ رمضان‌ از بزرگترين‌ منبع‌ نور جدا و بر زمين‌ نازل‌ شده‌ است‌. «اللهُ نورُ السَّم'واتِ وَ الْأَرْضِ» «نورٌ عَلي‌' نورٍ» (سورة‌ «نور»، آية‌ 35) «خداوند نور آسمانها و زمين‌ است‌ و نور پي‌درپي‌ و دايمي‌ است‌». خداوند با مهرباني‌ و با كمال‌ احترام‌ بيان‌ مي‌كند كه‌ «يُريدُ اللهُ بِكُم‌ اليُسْرَ و لايُريدُ بِكُم‌ العُسْرَ» (سورة‌ «بقره‌»، آية‌ 185) «من‌ براي‌ شما آساني‌ مي‌خواهم‌ و براي‌ شما سختي‌ نمي‌خواهم‌» خود مي‌داند كه‌ تحمل‌ مشكلات‌ روزه‌ بودن‌ قدري‌ مشكل‌ است‌، وليكن‌ اين‌ سختي‌ آساني‌ در پي‌ دارد كه‌ به‌ آن‌ دشواريها مي‌ارزد، و پايانش‌ هدايت‌ است‌ و قبل‌ از هدايت‌ بايد تحقير خود و تكبير خداوند در كار باشد تا به‌ ثمر برسد. «لِتُكبِرُوا اللهَ عَلي‌' ماهَد'يكُم‌» «تا اينكه‌ خداوند را بزرگ‌ بشماريد بر اين‌ هدايتتان‌» «وَ لَعَلَّكُم‌ تشكُرونَ» «و شايد كه‌ در گروه‌ شاكران‌ قرار گيريد»، زيرا مقام‌ شكر مقام‌ بس‌ بالايي‌ است‌ «و قليلٌ مِنْ عبادَي‌ الشكور» (سورة‌ «سبا»، آية‌ 13) «گروه‌ بسيار كمي‌ از بندگانم‌ شاكر هستند». پس‌ از وصول‌ به‌ مقام‌ شكر است‌ كه‌ بنده‌ پرودگارش‌ را فرامي‌خواند، و در اين‌ لحظه‌ زمان‌ اجابت‌ دعوت‌ فرامي‌رسد. «وَ اذا سألَكَ عبادي‌ عَنّي‌ فَأِنّيِ قَريبٌ اُجيبُ دَعْوَةَ الدّاعِ اِذا دَعَانِ فَلْيَسْتجيبوا لِي‌ و لْيُؤْمِنوا لَعَلَّهُم‌ يَرْشُدون‌» (سورة‌ «بقره‌»، آية‌ 186) «هنگامي‌كه‌ بندگان‌ من‌ از تو بپرسند در مورد من‌، بدرستي‌ كه‌ من‌ به‌ آنان‌ بسيار نزديكم‌ و جواب‌ مي‌دهم‌ به‌ طلب‌ و درخواست‌ طلب‌كننده‌اي‌ كه‌ مرا مي‌خواند، پس‌ از من‌ بپذيرند و به‌ من‌ ايمان‌ بياورند شايد كه‌ به‌ راه‌ رشد راه‌ يابند». خداوند به‌ بندة‌ خود به‌ بهترين‌ شيوه‌ مي‌آموزد كه‌ همة‌ اوقات‌ بخصوص‌ ايام‌ ماه‌ مبارك‌، زمان‌ درخواست‌ و دعاست‌ و طريقة‌ دعا كردن‌ را ياد مي‌دهد و اجابت‌ آن‌ را وعده‌ مي‌دهد و بسيار زيبا بيان‌ مي‌كند كه‌ اي‌ بندة‌ من‌، تو هم‌ اين‌ اجابت‌ را بايد از من‌ بپذيري‌ و پس‌ از پذيرش‌ است‌ كه‌ ايمانت‌ كامل‌ مي‌شود و به‌ راه‌ رشد رهنمون‌ مي‌شوي‌، و مي‌فرمايد: «قُلْ مايَعْبَؤُا بِكُمْ ربّي‌ لَوْلا' دُعاؤُكُمْ» (سورة‌ «فرقان‌»، آية‌ 77) «يعني‌ بگو اگر دعا و درخواست‌ شما از خدا نمي‌بود او به‌ شما توجهي‌ نداشت‌». بدين‌گونه‌ اهميت‌ دعا را براي‌ بندگان‌ خود به‌صورت‌ واضح‌ و آشكار بيان‌ مي‌كند. «وَ قالَ ربُّكُمْ ادْعوني‌ أسْتَجِبْ لَكُم‌» (سورة‌ «غافر»، آية‌ 60) پروردگارتان‌ مي‌گويد: «مرا بخوانيد تا شما را اجابت‌ كنم‌».
كتابي‌ كه‌ پيش‌ روي‌ شماست‌ نوشتة‌ مسلمان‌ متعهد و پزشك‌ عاليقدر جناب‌ آقاي‌ دكتر سيدحبيب‌الله جعفري‌، جراح‌ و متخصص‌ بيماريهاي‌ كليه‌ و مجاري‌ ادراري‌ است‌.
ايشان‌ با اعتقادات‌ عميق‌ اسلامي‌ و درك‌ فوايد روزه‌داري‌ از نظر علمي‌ و بيولوژيك‌، اطلاعات‌ و ديدگاههاي‌ بسيار ارزشمندي‌ مطرح‌ ساخته‌اند كه‌ اميدواريم‌ مورد قبول‌ حضرت‌ حق‌ و استفادة‌ مردم‌ مسلمان‌ ايران‌ قرار گيرد.

مقدمه‌
كلام‌ اول‌ را به‌نام‌ خدا آغاز مي‌كنم‌ كه‌ همه‌چيز از اوست‌ و قلم‌ سوگند او، و اين‌ نمايانگر ارزش‌ قلم‌ است‌ و آنچه‌ به‌وسيلة‌ آن‌ نوشته‌ مي‌شود.
درود بر پيامبران‌، صالحان‌ و دانشمنداني‌ كه‌ همة‌ عمرشان‌ را در خدمت‌ به‌ همنوعان‌ سپري‌ كردند، و درود بر همة‌ كساني‌كه‌ در اين‌ دوران‌ همّ خود را صرف‌ خدمت‌ به‌ خلق‌ مي‌كنند؛ خداي‌ تعالي‌ يار و ياورشان‌ باد و به‌ اين‌ حقير كمك‌ شاياني‌ بفرمايد كه‌ از بندگان‌ خالص‌ و خاص‌ او باشم‌. خدايا هرگز رتبه‌ام‌ را در ميان‌ مردم‌ بالا مبر مگر آنكه‌ به‌ همان‌ اندازه‌ مرا در نظر خودم‌ پايين‌ آوري‌ و هرگز عزت‌ ظاهري‌ برايم‌ پديد نياور مگر اينكه‌ به‌ همان‌ اندازه‌ در باطنم‌ احساس‌ كوچكي‌ و حقارت‌ پديد آوري‌.
مكاتب‌ الهي‌ و در رأس‌ آنها اسلام‌، انسان‌ را موجودي‌ كمال‌طلب‌ و پويا مي‌دانند. يكي‌ از راههاي‌ تقرب‌ به‌ ذات‌ احديتش‌، علم‌ است‌. علمي‌ كه‌ انسان‌ خداپرست‌ در ذره‌ذره‌اش‌ نشاني‌ از آفريدگار مي‌يابد و هرچه‌ علمش‌ فزوني‌ يابد تقربش‌ به‌ خداوند متعال‌ بيشتر مي‌شود، اما علم‌ و علم‌آموزي‌ محتاج‌ ابزاري‌ است‌ كه‌ مهمترينش‌ كتاب‌ است‌، كتاب‌ دريچه‌اي‌ به‌سوي‌ علم‌ است‌.
اگر قلم‌ نبود و به‌ مدد آن‌ خيالاتي‌ در روي‌ كاغذ نقش‌ نمي‌بست‌، چه‌گونه‌ ممكن‌ بود كه‌ مردم‌ افكار و احساسات‌ خود را جاويد و پايدار سازند و از نسلي‌ به‌ نسل‌ ديگر انتقال‌ دهند. اگر بگوييم‌ كه‌ بقاي‌ تمدن‌ معنوي‌ و ادبيات‌ عالم‌ و دوام‌ تمتع‌ ما از اين‌همه‌ افكار عالي‌ و سخنان‌ زيباي‌ گذشتگان‌ همه‌ از بركت‌ قلم‌ و هنر و كتابت‌ بوده‌ است‌ به‌هيچ‌وجه‌ راه‌ اغراق‌ و مبالغه‌ نرفته‌ايم‌.

مقدمة‌ ناشر 9
مقدمه‌ 13
واژة‌ رمضان‌ 15
اصطلاح‌ روزه‌ 17
تاريخچة‌ روزه‌ 19
برتري‌ ماه‌ رمضان‌ بر ساير ماهها 21
رابطة‌ غذا و روزه‌ 23
نقش‌ روزه‌ در مبارزه‌ با چاقي‌ 29
روش‌ مبارزة‌ اسلام‌ با چاقي‌ 31
دليل‌ جايز نبودن‌ خوردن‌ آب‌ در هنگام‌ روزه‌داري‌ 33
رابطة‌ روزه‌ و زخم‌معده‌ و اثني‌عشر 35
روزه‌ و بيماران‌ ديابتيك‌ (مرض‌ قند) 39
روزه‌ و بيماران‌ مبتلا به‌ بيماريهاي‌ كليوي‌ شديد و سنگ‌ساز 41
روزه‌ و بيماران‌ سردرد (ميگرن‌) 43
روزه‌ و بيماران‌ چربي‌ خون‌ بالا 45
روزه‌ و بيماران‌ كم‌خون‌ 47
روزه‌ و بيماران‌ فشارخوني‌ و كار قلب‌ 49
روزه‌ و زنان‌ حامله‌ و شيرده‌ 51
اجازة‌ روزه‌داري‌ براي‌ بچه‌هاي‌ كم‌سن‌ و سال‌ 53
اهميت‌ روزه‌ در تعديل‌ ميل‌ جنسي‌ 55
نقش‌ روزه‌ در بهداشت‌ رواني‌ 57
توصيه‌هاي‌ تغذيه‌اي‌ در حين‌ روزه‌داري‌ 61
نظريات‌ پزشكان‌ جهان‌ در مورد روزه‌ 63
ترجـمـة‌ متن‌ كنفرانـس‌ دكتر اتوبوخنگـر در كنگـرة‌ پزشـكي‌ بغداد (5 دسامبر 1965 م‌.) 67
چگونگي‌ روزة‌ طبي‌ 75
دفع‌ سموم‌ وارده‌ از جو به‌وسيلة‌ روزه‌ 85
در مورد كم‌ شدن‌ پروتئينهاي‌ بدن‌ به‌هنگام‌ روزه‌داري‌ اختلاف‌ نظر وجود دارد 91
آب‌درماني‌ 95
نقش‌ روزه‌ در كاهش‌ ابتلا به‌ سرطان‌ 97
كلمات‌ معصومين‌ (ع‌) در مورد روزه‌ 99
كدام‌ بيمار مي‌تواند روزه‌ بگيرد 101
منابع‌ و مآخذ 105

1. پاك‌نژاد، دكتر رضا. اولين‌ دانشگاه‌ و آخرين‌ پيامبر .
2. دكتر اتوبوخنگر. نقش‌ روزه‌ در درمان‌ بيماريها . ترجمة‌ علي‌اكبر مهدي‌پور.
3. دلخوش‌نواز، هاشم‌. راز طول‌ عمر .
4. رايحه‌، دكتر امين‌. درمان‌ بدون‌ دارو .
5. سوفورين‌، الكسي‌. روزه‌ روش‌ نوين‌ براي‌ درمان‌ بيماريها . ترجمة‌ محمدجعفر امامي‌.
6. صبور اردوبادي‌، دكتر احمد. اهميت‌ روزه‌ از نظر علم‌ روز .
7. علامه‌طباطبايي‌، محمدحسين‌. تفسير الميزان‌ . ج‌ 3.
8. كمالي‌ كاخكي‌، دكتر محمد. كتاب‌ روزه‌ .
9. نجفي‌، گودرز. نقش‌ روزه‌ در سلامتي‌ انسان‌ .
10. نشرية‌ داخلي‌ نظام‌ پزشكي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌. ش‌ 32، مهر و آبان‌ 1377.
11. Mahboob. S, sattarivand. R, Nouri. M, Aref Hoseini S. R & Ahmadi Asl N: The effect of ramadan fasting on dietary pattern and some common biological risc factors of cornalry heart of diseas(CHD) Reginal confence: choronic non-communicable diseases and role of role nutrition, Bahrain, 24-26 march 1997, abstracts pp: 26.
12. Shahid A: Medical Aspects of Islamic Fasting midwives chronicts, 1990 , 103: 106.
13. Hallak MH, Nomani M.Z.H.
Body weight loss and changes in blood lipid levels in normal men on hypo caloric diets. During Ramadan fasting AM.J. Clin. Nutr 1988, 48: 1197-1210.
14. Dondericio, Temizhan A;Kuckbast. & Eskioglue. Effect of Ramadan On Peptic Ulcer Complication. Scand.J. Gastroenteral, 1994, 29, 603-6.